TR.NET - Video Konferans / Sony & Radvision

Ana Sayfa

Haberler

Finans

Oyun

Astroloji

Mizah

Sinema

Sağlık

Alışveriş

Webmail

Hizmetlerimiz

Anket

Kurumlar ve Linux (*)

Microsoft’un ortaya çıkışından beri hiç bir konu Unix’in bir başka uyarlaması olan Linux kadar basında bu sıklıkla ele alınmadı. Ancak bu yayınların çoğunda bu işletim sisteminin kurumlarda ileriye yönelik kullanımı hakkında kesin bilgi verme yerine Linux‘un, biraz da abartılı, ne derecede başarılı olduğunu anlatmakla yetinildi.

Linux’un doğuşu

1991’de Helsinki Üniversitesi öğrencilerinden Linus Torvalds PC‘si üzerinde Unix işletim sistemini çalıştırmak istedi ve başaramadı. Bunun üzerine Torvalds dünyadan pek çok geliştiriciden de destek alarak yeni bir Unix çekirdeği yazdı ve böylece Linux doğdu. Torvalds bugün Santa Clara’da Transmeta şirketinde tam gün teknik eleman olarak çalışıyor ve Linux çekirdeğini geliştirme çalışmalarına devam ediyor. Bugün yaklaşık 125 bin geliştirici Linux üzerindeki çalışmalarını sürdürüyor.

Linux’un ortaya çıkışıyla birlikte çok büyük bir kabul gördü; Almanya’da bir anda birinci Unix uyarlaması konumuna geldi. Dünyada ise kullanımda ikinci sıraya yükseldi. Halen dünyada 7 milyon Linux kullanıcısı bulunduğu tahmin ediliyor. Dikkat çekici olan program geliştiriciler ofislerinde Windows sistemle çalışırken, evlerinde PC üzerinde Linux kullanıyorlar. İşletim sistemi üzerinde edinilen bu deneyim, kurumlarda Linux kullanma eğilimini giderek artırmaktadır.

Neden Linux?

Linux; fiyat, kaynak kodlarının kullanıma hazır oluşu, güvenilirliği, hızı ve donanım desteği gibi pek çok üstünlüğü bulunmaktadır. Bu üstünlüklerin kombinasyonu Linux‘u kurumlarda çok özel bir konuma getirmektedir.

Serbest ve açık

Linux pek çok noktadan ücretsiz olarak aktarılabilir (download). Ancak Linux dağıtımı, Red Hat, Caldera, Network Systems ve S.U.S.E şirketlerinden sağlanabilir.

Tablo-1 : Linux‘lar nereden aktarılabilir?

Ticari dağıtımlar ve ek birtakım yazılımlar ile birlikte 50-100 dolar arasında sağlanabilmektedir. Örneğin Caldera’nın Open Linux‘u, Star Office adındaki ofis yazılımı ile birlikte gelmektedir. Bu Open Linux standardı ayrıca Netware desteği de sağlamaktadır ve fiyatı 200 dolar dolayındadır.

Kullanıma açık kaynak

Linux pek çok önemli özelliğe sahip. Örneğin:

Tüm kaynak program ücretsiz olarak geliyor.

Kaynak program kodları açık olarak geldiğinden üzerinde geliştirme yapılabiliyor ve üçüncü kişilere ücretli veya ücretsiz satılabiliyor.

Kaynak program kodları açık olduğundan yazılımdaki hatalar (bug’lar) kolaylıkla bulunabiliyor ve düzeltilebiliyor.

Tablo-2 : Açık Kaynak Yazılım Örnekleri

Ancak ticari yazılımlar ücretlidir ve bu nedenle yukarıda belirttiğim özellikler onlar için geçerli değildir.

Internet hemen hemen tam anlamı ile açık kaynak yazılımı üzerine kurulmuştur ve IETF (Internet Engineering Task Force) açık kaynak yazılım işlemleri için çok güzel bir örnektir.

Web sunucularının 50’den fazlası ücretsiz Apache sunucusunda, BIND, DNS sunucusunda çalışmaktadırlar. Sendmail 1.2 milyon Internet sunucusunda görev yapmaktadır ve Internet üzerinden iletilen e-postaların yüzde 75’inin dağıtımını yapmaktadır.

Bu noktada bir hatırlatma yapmam yararlı olacaktır sanıyorum. Açık kaynak programları sadece Linux’la sınırlı değildir. Ancak Linux bu tip geliştirme modelleri için tipik bir örnektir.

Güvenilirlik ve hız

Bugün Linux için ücretsiz ve açık kaynak program özelliğinden başka sayılabilecek en önemli özellik güvenilirliğidir. Cisco System’in test mühendislerinden Keith Dart yaptığı çalışmalarda Linux sistemin asla bozulmadığını (Crashed) belirtmektedir. Bu görüşü pek çok araştırıcı mühendis de onaylamaktadır. Windows NT cihazları ile karşılaştırıldığında Linux’un bu üstünlüğüne ek NT’nin belirli aralıklarla tekrar çalıştırma (reboot) zorunluluğunun Linux’ta kesinlikle olmadığı belirtilmektedir.

Şekil-1 Linux’un çalıştığı ortamlar

Bir çok koşulda Linux kurumsal ortama arka kapıdan girmektedir. Sistem yöneticileri Linux’u kendi ev sistemlerinde çalıştırmakta ve daha sonra güvenilir buldukları yönetim sistemi ile bunları biraraya getirmekte ve son adım olarak Linux sunucuları üzerine taşımaktadır. Southwest Bell telefon şirketi tüm Kansas’a yayılmış 750 merkez ofisi görüntüleyen 36 sistemini Windows 95 üzerine kurmuş ve ağırlıkla grafik yoğun ağ görüntüleme uygulamalarının tümünü devreye almıştır. Ancak bir süre sonra yaklaşık her 4.2 dakikada bir sistemlerinin kilitlendiğini gözlemişlerdir. Bunun üzerine Windows NT’ye geçmişler, bu kez kilitlenme 2.58 dakikada bir tekrarlanmaya başlamıştır. Bunun üzerine şirket Linux işletim sistemine geçmiş ve görüntüleme sisteminin kesintisiz bir şekilde çalıştığını gözlemişlerdir.

Şekil-2 Dünyada 1997’de Pazarlanan İşletim Sistemleri

Uygulama ile ilgili bir başka örnek; Natural Alternatives International e-posta sunucusunu Linux üzerine kurmaya karar verir. Ancak şirkette Linux deneyimli bir teknik eleman yoktur. Bunun üzerine şirket bir başka kuruluştan Linux danışmanlığı alır ve sistemi çalıştırır. Bu örneği seçmemdeki neden şirketinizde Linux deneyimli elemanlar bulunmasa dahi danışmanlık alarak bazı sunucularını kolaylıkla Linux‘a geçirmenizin olanaklı olacağını göstermekti. Bu uygulama sonunda Linux sunucu kuruluşta aynı zamanda DNS sunucu olarak da görev yapmaya başlamıştır. Ayrıca şirkette çalışan kullanıcıların hızı hissedilir bir şekilde artmıştır. Şimdi adı geçen kuruluşun bu konuda Linux’u seçmelerinde izlediği yolu açıklayalım: Şirket Microsoft Exchange’i değerlendirmeye almış ve kendilerine 50 kullanıcı için 5 bin dolar ödemesi gerektiğini belirlemiştir. Bu fiyata doğal olarak NT için lisanslama fiyatı da eklenecektir. Bunun üzerine şirket Caldera Open Linux’u satın almaya karar vermiştir (Buna Netware desteği de dahil). Şirket kuruluş danışmanlığı dahil bu iş için sadece 239 dolar ödemiştir.

Bu saydığımız üstünlüklere ek olarak Linux, Windows NT’den yaklaşık üç misli daha hızlı çalışmaktadır ve Netware’e kıyasla çok daha başarılı görülmektedir.

Nebraska Üniversitesi yayın işlerini tümüyle Linux sunucu üzerine taşımış bulunmaktadır. Daha önceleri çalışmalarını Netware üzerinden yürütürken birbirini izleyen 5 kullanıcıdan birinde sistem bozulmakta (crash) iken, Linux’ta 40 birbirini izleyen kullanıcı hiç bir duraksamaya uğramadan uygulamalarını sürdürmekte olduğu gözlenmiştir.

Bağışlamak veya Linux sunucu yapmak

Genellikle PC donanımlar demode olduklarında ya okullara veya kazanç amacı gütmeyen kuruluşlara bağışlanmaktadır. Bu durum; masaüstü donanımlarla ilgili bellek, disk kapasitesi, hız vb. nedenlerle bir üst sisteme geçme zorunluluğu veya Yıl 2000 (Y2K) sorunundan kaçma nedeniyle doğmaktadır. Ancak son zamanlarda birçok durumda, bu donanımlar etken olarak Linux sunucu olarak kullanılmaya başlanmıştır.

Sunucu terimi çok geniş bir anlamı kapsamaktadır. Örneğin Linux sunucu özellikle intranet uygulamaları, Web sunucular, e-posta sunucuları ve DNS sunucular olarak başarılı bir şekilde 100 ile 100 bin arasında kullanıcı için kullanılabilmektedir.

İşte size eski PC’lerin Linux sunucu olarak kullanımı ile ilgili güzel bir örnek; South Yorkshire Passsenger Transport Executive‘de eski PC’ler diğer hiç bir amaçla kullanılmadan hemen üzerinde Linux çalışan DNS sunucularına döndürülmektedir. Linux çekirdeği (Kernel) eski donanımları düzelttiğinden Y2K uyumlu olmayan eski PC’ler üzerinde kolaylıkla çalışabilmektedir.

Digital Domain şirketi Titanic filminin özel efektlerini yaratabilmek için Digital Equipment şirketinin 105 adet Alpha işistasyonunu kullanmıştır. Ancak şirket, Alpha sunucular üzerinde Digital işletim sistemi yerine çok daha ucuz olması nedeniyle Red Hat Linux’u çalıştırmıştır.

Linux, diğer Unix sürümlerinden çok daha hızlı bir şekilde büyümektedir. 1997 yılında Linux’un işletim sistemleri içindeki payı yüzde 6.8’e ulaşmıştır ki, bu rakam sadece Linux için ticari lisanslama yapılmış olanları kapsamaktadır. Bu nedenle, bu pay gerçekte çok daha fazladır.

Windows ile Linux

Linux etrafında odaklanan basının büyük bir kısmı, Linux’u Microsoft Windows’un yerine geçebilecek bir işletim sistemi olarak görmektedir. Özellikle uygun bilgili kişilerin olduğu ve bilhassa güvenilirliğin büyük önem kazandığı ortamlarda Linux, Windows NT yerine yerleşmektedir. Ancak, pek çok eleştirmen Linux‘un Windows uygulamaları üzerine çok kısa sürede egemen konumuna gelebilmesinin mümkün olmadığı görüşündeler.

Gerçi Linux, Windows’tan çok daha güvenilir konumdadır, ancak kurulumu ve özellikle yönetimi çok daha zordur. Bugün 40’dan fazla donanım satıcısı şirket Linux’un geçici kurulumunu (preinstalled) yapmaktadır. Örneğin Dell 50 den fazla olmak koşulu ile Linux‘un PC’ler üzerine geçici kurulumunu ücretsiz olarak yapmaktadır.

Linux, GUI (Grafik Kullanıcı Arayüzü - Graphic User Interface) desteğine rağmen henüz Unix‘in bile altındadır. Ancak Linux temel olarak geliştiriciler ve sistem yöneticileri tarafından kullanıldığından beklenildiğinden çok daha kısa sürede masaüstü sistemlere geçmiş bulunmaktadır.

Ancak masaüstü sistemlerde Linux kullanımı giderek artmasına rağmen bazı eleştirmenler Linux‘un kurumsal pazarlama etkisinin henüz çok üst düzeyde olmadığı görüşündedirler. Buna örnek olarak da Microsoft’un, kurumsal ofislerde yaygın olarak kullanılan Word ve PowerPoint’lerinin Linux üstünde çalışma sürümlerinin henüz geliştirmediğini ve bunun yakın bir gelecekte olmasını da beklemediklerini ifade etmektedirler.

Buna karşılık bazı eleştirmenler ise başka yazılımların ortaya çıkmış olduğunu ve durumun bu nedenle çok büyük bir önem taşımadığını ifade etmektedirler. Örnek olarak da StarOffice, WordPerfect, Lotus SmartSuite ve Lotus Notes/Domino‘yu göstermektedirler.

Avrupa’nın en büyük Linux dağıtıcısı S.u.S.E, Linux işletim sistemine ek olarak Linux Office Suite‘i de birlikte sunmaktadır. Bu yazılımın 99 sürümü 89 dolara mal olmakta ve yazılım aynı zamanda Microsoft Office serileri ile İkili Dosya Uyuşumu ( Binary File Compatibility) sağlamaktadır. Bu durum da kurumlara Linux‘u kolaylıkla masaüstü sistemlere uygulamalarını olanaklı kılmaktadır. Bu Office Suite ile birlikte Applixware 4.1 de gelmektedir . Bu yazılımın içinde Applix Presents, HTML, Author, Applix Data ve Applix Builder da bulunmaktadır.

Macintosh yazılımlar üzerinde çalışan Linux Office yazılımının da kısa bir sürede pazara çıkması bekleniyor. Nitekim 75 dolara mal olan Executor/Linux, Macintosh ve Abode PhotoShop için Microsoft Word gibi yazılımlar üzerinde uygulamaları çalışabilmektedir.

TABLO-1 : Linux Nerede Çalışabilir?

Java uygulamalarının doğuşu ile birlikte Linux için yeni bir seçenekte ortaya çıkmış bulunmaktadır. Red Hat Linux ve Tower Technologies TowerJ, JVM (Java Virtual Machine) de en hızlı benchmark yarışını kazanmıştır ve bu konuda Microsoft’un yerini alacağa benzemektedir.

İlginç bir uygulama da, bazı kurumların Linux işletim sistemi seçimini kullanıcıları için seçimlik olarak sunmaya başlamış bulunmalıdır. Örneğin böyle bir duyuru ile birlikte Schlumber‘de şirketin 65 bin kullanıcısının bin tanesi masaüstü sisteminde hemen Linux‘a geçmiş bulunmaktadır.

Son çalışmalarda program geliştiriciler uygulama içine seçim şansını koymayı planlamaktadır. Başka bir deyişle bu durumda tek bir PC üzerinde birden fazla işletim sistemi yüklenmesi söz konusu olacaktır. Bu gerçekleşirse masa üstü kullanıcıları kendi PC’lerinde örneğin Linux ile Windows işletim sistemlerini seçenekli olarak kullanma olanağına kavuşacaklardır.

Hemen belirtelim ki, pek çok yeni Linux kullanıcısı bulunmaktadır ve Red Hat‘ın Linux kullanıcıları üzerinde yaptığı araştırmaya göre, bu kullanıcıların yüzde 56.2 si Unix deneyimine sahip değildir. Bunun ifade ettiği anlam şudur: Linux kullanıcılarının, Linux kullanımına başlamalarının nedeni daha önce büyük sistemlerde Unix kullanma alışkanlıklarını PC’lere taşımalarından doğmamaktadır.

Kurumlarda Linux kullanımı artıyor

Linux kullanımı, ISS’lerde, üniversitelerde, devlet kuruluşlarında ve kurumlarda giderek artmaktadır. Dataquest ‘in yaptığı bir araştırmaya göre; Linux kullanan şirketlerin adedindeki artış 1997’de yüzde 27’ye varmış bulunmaktadır. DajaNews, Student Net, MetroCommute ve Garden Escape gibi pek çok Web temelli işler Linux üzerinde çalışır hale getirilmiş bulunmaktadır. Aşağıda vereceğim adreste yaygın bir şekilde Linux kullanan şirketlerin listesi görülebilir.

http://www.m-tech.ab.ca/linux-biz.

Bütün bunlara bakarak Linux’un kurumlarda Windows’u dışlayacağını söylemek olanaksızdır. Ancak Linux giderek artan oranda kendine yer bulmaktadır. Red Hat’e göre Fortune 1000 kuruluşunun hemen tümü Linux‘u kullanmaktadır. Ancak bunların tümünün Linux’u kurum için hayati önem taşıyan işlerde kullandıkları söylemek olanaksızdır. Almanların Adeka Grocery Store zinciri Linux’u mail sunucu olarak, kendi Internet bölümünde, dosya transferinde ve veri analizlerinde kullanmaktadır.

TABLO-2 : Linux Dağılımları

Kurumlarda Linux kullanımının giderek artması sunucu pek çok veritabanı üreticisi, şirket veritabanlarını Linux platformunda çalışır hale getirmişlerdir.

TABLO-3 : Linux İçin Veritabanı Desteği Sağlayan Şirketler

Tablo-3 incelendiğinde görülecektir ki, bu liste içinde dünyanın en büyük şirketlerinin veritabanları bulunmaktadır.

Ayrıca OMG (Object Management Group) Linux içinde CORBA‘yı duyurmuş bulunmaktadır. Bunun sonucu Linux için de bir ORB (Object Request Broker) yaratılmış bulunuyor. Ayrıca Washington Üniversitesi’nde de bir TAO ve ORB (Technology Advantages for Organizations ) grubu yaratmış durumda. Arzu edenler bunu aşağıdaki adresten aktarabilirler.

http://www.cs.wustl.edu/~schmidt/TAO.html

TAO grubuna Boing Lucat ve Motorola da destek sağlamaktadır.

Linux desteği dosya ve yazıcılara da eklenmiş bulunmaktadır. Örneğin IBM ile birlikte çalışan Transare şirketi 60 kurumsal müşterisinden gelen istek sonucu Kurumsal Dosya Sunucusuna Linux desteği eklemiş bulunmaktadır.

Linux için nereden destek alınacak?

Kurumlarda Linux’un kullanılması aşamasında ortaya çıkan en büyük tepki yeterli desteğin alınamayacağı yönündedir. Tepki iki noktada yoğunlaşmaktadır. İşte klasik iki tepki tipi ve bu konudaki görüşler:

1- Kurumdaki yetkili kişiler yazılımda herhangi bir çökme olduğunda sorumlu ve gerçek kişiyi karşılarında görmek isterler. Gerçekten de sorun doğduğunda karşımızda gerçek bir kişi yerine Açık Kaynak Topluluğu (LinuxTopluluğu)’nu bulmaktayız. Bazı eleştirmenlere ve ek olarak bu işlerin lideri konumunda görülen Red Hat şirketi yetkililerine göre bu bir boşluktur.

2- Kurumlar sorun doğduğunda ilişki kuracakları kişiyi ismen bilmek isterler. Linux tek bir satıcıdan sağlanan klasik bir ürün değildir. Linux desteği resmi olmayan bir yoldan Haber Grupları ve Mektuplaşma Listeleri aracılığı ile sağlanır. Resmi olmayan bu destek yapısına rağmen Linux topluluğu 1997’de InfoWorld Magazine tarafından yılın En Mükemmel Destek Veren Kuruluş ödülüne laik görülmüştür. Yapılan anketlere verilen yanıtlarda; kullanıcılar Linux Haber Gruplarının bir günden daha az sürede, genelde 15 dakikadan daha az, sorularını yanıtladıklarını ve sorunlarını çözdüklerini ifade etmektedirler. Bond Pierce Solicitors şirketi sistem analisti Aidan Hancock IT Week dergisine verdiği bir demeçte “Linux Topluluğu sorunlarımıza Novel veya Microsoft’an çok daha kısa sürede yanıt vermektedir” demiştir. Yine pek çok yönetici bilmektedir ki, kurumlarda yaşanan sorunların çözümlerinde ilgili şirket desteğinin gelmesi bazen günleri almaktadır.

Ancak bu resmi olmayan desteğin etken bir şekilde uygulanmış olması, bazı kurum yetkililerince yeterli görülmemektedir. Bu yöneticiler karşı çıkışlarını şu gerekçeye dayandırmaktadırlar: “Sistemde doğacak sorunu çoğunluk şirket desteği almadan kendi teknik elemanlarımız ürün kataloglarına, kitaplara , süreli yayınlara bakarak, haber grupları ve web sayfalarını kullanarak çözme şansına sahip bulunmaktadır . Buna karşılık Linux gibi açık kaynak ürünlerdeki sorunları ayni yolla çözmek olanaksızdır”

Ancak destek konusu bir seçenek konusudur. Eğer ücret ödemeyi kabul ederseniz kolaylıkla resmi bir destek alabilirsiniz. Linux topluluğuna sağlanan destek için bir ücret ödemeyi göze alırsanız Destek için çok daha güvenli bir yol seçmiş olursunuz. Nitekim bu tip destek için bazı şirketler aracı görevini üstlenmektedirler. Ayrıca çok daha güvenilir yol şirketlerle destek sözleşmesi yapmaktır. Red Hat, Caldera ve S.u.S.E ile böyle bir anlaşma gerçekleştirilebilmektedir. Ayrıca Linux desteği sağlayan Linux Care şirketi gibi alt yüklemci olarak çalışan şirketlerde bulunmaktadır. Örneğin S.u.S.E bu şirket ile sözleşme yapmış ve Linux desteğini buradan sağlamaktadır.

Linux’un ticari sürümleri

Kullanıcıların Linux’u her hangi bir yerden aktarma yerine ticari sürümlerini almalarının en önemli nedeni, destektir. Bu nedenledir ki, pek çok kişi ücretsiz Linux yerine Ticari Linux dağılımını 50 dolar ödeyerek almayı yeğlemektedir.

Şirketler tarafından pazarlanan ticari Linux’larla birlikte ayrıca Linux ortamını genişleten araçlar ve çeşitli yazılım uygulamaları da birlikte gelmektedir. Ayrıca şirketlerin sağladığı Linux’lar, halen var olanlar içinde en yeni ve güvenli çözümler olmaktadır.

Ticari Linux sürümleri çeşitli üstünlükler taşırlar. Caldera’nın Linux sürümü Netware’yi destekler ve Netware kullanıcılarını yönlendirebilir. Ancak bunu doğal olarak kabul etmek gerekir. Zira Caldera, Novell’in kurucusu Ray Noorda tarafından yaratılmıştır. Buna karşılık Red Hat’ın Linux sürümü çok kolay bir kuruluş olanağı ve kurumsal seviyede destek sağlamaktadır. InfoWorld, Red Hat’ın Linux sürümünü 1997 yılında “OS of The Year” ile ödüllendirmiştir.

Red Hat 1998 Eylül’ünde Greylock, Banchmark, Partners , Intel ve Netscape den sağladığı maddi yatırım desteği ile giderek büyümektedir.

Linux’un pazara etkisi

Linux’un kurumlar üzerindeki etkisi giderek artmasına rağmen, bazı gözlemcilere göre Windows NT üzerinde gerçek bir baskı unsuru olarak henüz görünmemektedir. Dataquest‘in yaptığı araştırmaya göre 1998 yılında Windows NT satışı 14 milyon ünite iken bütün Unix kombinasyonları da dahil 1.74 milyon ünitedir. Bazı analistlere göre Linux halen Windows NT pazarından ziyade Unix pazarına etili olmaktadır. Bazı eleştirmenler ise Linux, Unix pazarını kendi etrafında toplamaya devam etmektedir. 1996 ve 1997 de Linux, diğer Unix sürümlerine kıyasla oldukça büyük bir yol kat ettiği bir gerçektir.

Pek çok şirket kendi ürünlerinin tek lisanslı sürümlerini ücretsiz olarak sunmakta ve geliştiricilerin şirketlerinin sürümleri üzerinde çalışmalarını olanaklı kılmaktadır. Tekli kullanımda SUN, Solaris sürümünü kaynak kodunu vermeden ücretsiz olarak vermektedir. Kaynak kodu ile birlikte gelmekte olan FreBSD Internet’te en geniş olarak kullanılan Linux sürümlerinden biridir.

Linux gerçek mi, abartma mı ?

Okurlarım bu yazı dizisi dışında vereceğim kaynağa ulaşıp ayrıntılı bir inceleme yaparlarsa, sanırım bu konuda çok geniş bir bilgiye sahip olacaklardır. Rapor Eric Raymound tarafından Open Source ile ilgili hazırlanmış bulunmaktadır.

http://www.opensouce.org/halloween.html

Microsoft bu raporun Internal bir doküman olduğunu kabul etmekte ve “Linux istemci ve sunucuda Microsoft için bir rakiptir” demektedir. Bu dokümanlar Microsoft’un Linux’u pazara ortak olamaya başladığının kabulüne dair önemli bir delildir. Bu dokümanlardan biri tam anlamı ile Linux üzerine odaklanmıştır.

Daha önce değindiğimiz gibi, Linux tüm dünyada pek çok kuruluşta kabul görmüş durumdadır. Kurumlarda, düşük fiyatları ve güvenilirliği nedeni ile, özellikle intranet, DNS ve Mail sunucularda büyük yer bulmuştur. Ayrıca Linux için geniş çapta veri tabanlarında yeni sürümler ortaya çıktıkça en büyük sunucularda da LİNUXkullanımı artacaktır. Ayrıca SMP kapasitelerinin Linux üzerine taşınması ile, Linux çok daha yaygınlaşacaktır.

Linux şimdilik küçük sunucu ortamında , işletim sistemi pazarında büyük kabul görmektedir. Gerçi Microsoft Linux’u istemci pazarında da rakip olduğunu belirtmekte ise de durumun bu düzeye vardığını söylemek henüz erkendir.

Özet

1991’de Helsinki Üniversitesi öğrencilerinden Linus Torvalds PC‘si üzerinde Unix işletim sistemini çalıştırmak istedi ve başaramadı. Bunun üzerine Torvalds dünyadan pek çok geliştiriciden de destek alarak yeni bir Unix çekirdeği yazdı ve böylece Linux doğdu. Bugün yaklaşık 125.000 geliştirici Linux üzerindeki çalışmalarını sürdürüyor.

Linux; fiyat, kaynak kodlarının kullanıma hazır oluşu, güvenilirliği, hızı ve donanım desteği gibi pek çok üstünlüğü bulunmaktadır. Bu üstünlüklerin kombinasyonu Linux‘u kurumlarda çok özel bir konuma getirmektedir.

Linux pek çok noktadan ücretsiz olarak aktarılabilir (download). Ancak Linux Dağıtımı (ücretli Linux), Red Hat, Caldera, Network Systems ve S.u.S.E şirketlerinden sağlanabilir.

Ticari Dağıtımlar ve ek bir takım yazılımlar ile birlikte 50-100 dolar arasında sağlanabilmektedir. Örneğin Caldera’nın Open Linux‘u, Star Office adındaki Ofis Yazılımı ile birlikte gelmektedir. Bu Open Linux standardı ayrıca Netware desteği de sağlamaktadır ve fiyatı 200 dolar dolayındadır.

Linux pek çok önemli özelliğe sahiptir. Örneğin:

1- Tüm kaynak program ücretsiz olarak gelmektedir.

Kaynak program kodları açık olarak geldiğinden üzerinde geliştirme yapılabilir ve üçüncü kişilere ücretli veya ücretsiz satılabilir.

Kaynak program kodları açık olduğundan yazılımdaki hatalar (bug’lar) kolaylıkla bulunabilir ve düzeltilebilir.

Bugün Linux için ücretsiz ve açık kaynak program özelliğinden başka sayılabilecek en önemli özellik güvenilirliğidir. Cisco System’in test mühendislerinden Keith Dart yaptığı çalışmalarda Linux sistemin asla bozulmadığını (Crashed) belirtmektedir, bu görüşü pek çok araştırıcı mühendiste onaylamaktadır. Windows NT cihazları ile karşılaştırıldığında Linux’un bu üstünlüğüne ek NT’nin belirli aralıklarla tekrar çalıştırma (reboot) zorunluluğunun Linux’ta kesinlikle olmadığı belirtilmektedir.

Genellikle PC donanımlar demode olduklarında ya okullara veya kazanç amacı gütmeyen kuruluşlara bağışlanmaktadır. Bu durum; masaüstü donanımlarla ilgili bellek, disk kapasitesi, hız vb. nedenlerle bir üst sisteme geçme zorunluluğu veya Yıl 2000 (Y2K) sorunundan kaçma nedeniyle doğmaktadır. Ancak son zamanlarda birçok durumda, bu donanımlar etken olarak Linux sunucu olarak kullanılmaya başlanmıştır.

Linux etrafında odaklanan basının büyük bir kısmı, Linux’u Microsoft Windows’un yerine geçebilecek bir işletim sistemi olarak görmektedir. Özellikle uygun bilgili kişilerin olduğu ve bilhassa güvenilirliğin büyük önem kazandığı ortamlarda Linux, Windows NT yerine yerleşmektedir. Ancak, pek çok eleştirmen L Linux‘un Windows uygulamaları üzerine çok kısa sürede egemen konumuna gelebilmesinin mümkün olmadığı görüşündeler.

Java uygulamalarının doğuşu ile birlikte Linux için yeni bir seçenekte ortaya çıkmış bulunmaktadır. Red Hat Linux ve Tower Technologies TowerJ , JVM (Java Virtual Machine) de en hızlı banchmark yarışını kazanmıştır ve bu konuda Microsoft’un yerini alacağa benzemektedir.

Linux kullanımı, ISS’lerde, üniversitelerde, devlet kuruluşlarında ve kurumlarda giderek artmaktadır. Dataquest ‘in yaptığı bir araştırmaya göre; Linux kullanan şirketlerin adedindeki artış 1997’de yüzde 27’ye varmış bulunmaktadır. DajaNews, Student Net, MetroCommute ve Garden Escape gibi pek çok Web temelli işler Linux üzerinde çalışır hale getirilmiş bulunmaktadır. Aşağıda vereceğim adreste yaygın bir şekilde Linux kullanan şirketlerin listesi görülebilir.

http://www.m-tech.ab.ca/Linux-biz

Kurumlarda Linux’un kullanılması aşamasında ortaya çıkan en büyük tepki yeterli desteğin alınamayacağı yönündedir. Tepki iki noktada yoğunlaşmaktadır. İşte klasik iki tepki tipi ve bu konudaki görüşler:

1- Kurumdaki yetkili kişiler yazılımda her hangi bir çökme olduğunda sorumlu ve gerçek kişiyi karşılarında görmek isterler. Gerçekten de sorun doğduğunda karşımızda gerçek bir kişi yerine Açık Kaynak Topluluğu (Linux Topluluğu)’nu bulmaktayız. Bazı eleştirmenlere ve ek olarak bu işlerin lideri konumunda görülen Red Hat şirketi yetkililerine göre bu bir boşluktur.

2- Kurumlar sorun doğduğunda ilişki kuracakları kişiyi ismen bilmek isterler. Linux tek bir satıcıdan sağlanan klasik bir ürün değildir. Linux desteği resmi olmayan bir yoldan haber grupları ve mektuplaşma listeleri aracılığı ile sağlanır.

Ancak bu resmi olmayan desteğin etken bir şekilde uygulanmış olması, bazı kurum yetkililerince yeterli görülmemektedir. Bu yöneticiler karşı çıkışlarını şu gerekçeye dayandırmaktadırlar: “Sistemde doğacak sorunu çoğunluk şirket desteği almadan kendi teknik elemanlarımız ürün kataloglarına, kitaplara, süreli yayınlara bakarak, haber grupları ve web sayfalarını kullanarak çözme şansına sahip bulunmaktadır. Buna karşılık Linux gibi açık kaynak ürünlerdeki sorunları ayni yolla çözmek olanaksızdır’’.

Son söz

(*) Bu yazı BTHaber Dergisi'nin 214,215 ve 216. sayılarından alınmıştır ve Prof. Dr. Oğuz Manas tarafından yazılmıştır.

Geri Dön


		29 Ağustos 2008 Cuma 6:40:41